جستجو کردن
بستن این جعبه جستجو.

رادیوتراپی سرطان سینه؛ روش‌ها، اثربخشی و عوارض

رادیوتراپی سرطان سینه

رادیوتراپی سرطان سینه از روش‌های تکمیلی درمان سرطان پستان به حساب می‌آید. در این روش درمانی، از امواج یا ذرات پرانرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کنند. رادیوتراپی سرطان پستان یا همان پرتودرمانی عموما بعد از جراحی به کار گرفته می‌شود. هر چند در عمده موارد، این روش درمانی پس از جراحی لامپکتومی پستان به کار می‌رود. البته ممکن است برای پیشگیری از عود سرطان پستان لازم باشد پس از جراحی ماستکتومی نیز از رادیودرمانی پستان کمک گرفته بگیرند. تمامی این موارد به نظر پزشک معالج و وضعیت پیشرفت بیماری بستگی دارد.

کسی که رادیودرمانی می‌کند، تشعشعات مضری از خود ساتع نخواهد کرد. بنابراین افراد پس از درمان می‌توانند با دوستان و خانواده خود معاشرت داشته باشند. عوارض جانبی رادیوتراپی پستان نسبت به مزایای آن بسیار کمتر است. بنابراین جای نگرانی نیست و می‌توانید تمام تمرکز خود را بر روی درمان بیماری خود بگذارید.

منظور از رادیوتراپی سرطان سینه چیست؟

رادیوتراپی سرطان سینه

رادیوتراپی سرطان سینه شامل تابانیدن امواج و پرتوهای پرانرژی به محل تومور پستان است. این کار برای از بین بردن سلول‌های سرطان پستان، مفید خواهد بود. در نظر داشته باشید که پرتوها و ذرات پرانرژی تنها بر سلول‌های سرطانی تاثیر می‌گذارند. بنابراین آسیب به بافت‌های سالم در کمترین حد خود بوده و مشکلی ایجاد نخواهد کرد.

رادیوتراپی سرطان پستان به صورت جلسه‌ای انجام می‌گیرد. پزشک متخصص سرطان پستان تعداد جلسات را بر اساس میزان پیشرفت بیماری و پاسخ به درمان بیمار تعیین خواهد کرد. همچنین، این روش درمانی مکمل می‌تواند همزمان با روش‌های دیگر از جمله هورمون درمانی و درمان‌های هدفمند انجام گیرد.

هدف از رادیوتراپی سرطان سینه چیست؟

در فرایند درمان سرطان پستان، روش‌های متعددی به کار می‌روند. در اغلب موارد، لازم است از چندین روش به صورت همزمان استفاده شود. برای مثال، جراحی پستان اصلی‌ترین روشی است که برای بهبود بیمار لازم است. اما شدت جراحی برای هر فرد متفاوت خواهد بود. اگر تومور به صورت موضعی و نسبتا کوچک باشد، انجام یک جراحی لامپکتومی نسبت به ماستکتومی اولویت دارد. به این ترتیب، ضمن برداشتن بافت تومور، بخش عمده‌ای از پستان حفظ خواهد شد.

اما در جراحی لامپکتومی این احتمال وجود دارد که تعدادی از سلول‌های سرطانی در محل تومور باقی مانده باشند. تشخیص همه سلول‌های سرطانی باقی مانده و خارج کردن آن‌ها امکان‌پذیر نیست. بنابراین پرتودرمانی سرطان سینه انجام می‌گیرد تا تمامی آن‌ها از بین بروند. این کار به پیشگیری از عود سرطان پستان نیز کمک خواهد کرد.

انواع روش‌های رادیوتراپی سرطان سینه کدامند؟

رادیوتراپی سرطان سینه با دو روش اصلی انجام می‌گیرد: روش داخلی و روش خارجی. هر یک از این روش‌ها، بنا بر تشخیص پزشک قابل انجام هستند. در ادامه به معرفی روش‌های رادیودرمانی سرطان پستان می‌پردازیم.

پرتودرمانی داخلی سرطان پستان

در این روش که به آن براکی تراپی نیز گفته می‌شود، منبع پرتوهای پرانرژی در داخل بدن بیمار قرار می‌گیرد. در واقع، پزشک بعد از خارج کردن تومور پستان، یک منبع تولید پرتو را در محل تومور جاسازی می‌کند. این منبع برای مدت کوتاهی در داخل بافت پستان باقی می‌ماند تا در نهایت تمامی سلول‌های سرطان پستان از بین بروند. مدت زمان مناسب برای استفاده از پرتوهای پرانرژی، به نظر پزشک متخصص بستگی خواهد داشت. دنبال کردن فرایند درمانی با رادیوتراپی داخلی سرطان سینه برای پیشگیری از عود بیماری لازم و ضروری است.

رادیوتراپی خارجی سینه

رایج‌ترین روش رادیوتراپی سرطان سینه، همین روش خارجی است. به این معنا که امواج و ذرات پرانرژی از بیرون بدن به محل تومور تابانیده می‌شوند. معمولا پس از عمل جراحی حفظ پستان (لامپکتومی یا ماستکتومی جزئی)، رادیو درمانی خارجی باید انجام گیرد.

در این روش، ابتدا از طریق تصویربرداری‌های دقیق (سی تی اسکن)، محل تابش امواج باید مشخص گردد. تکنسین با تعیین محل تحت درمان، دستگاه‌ها را تنظیم کرده و آن را فعال می‌کند. مقدار دوز دریافتی پرتوها توسط پزشک متخصص تعیین خواهد شد. این مساله به میزان پیشرفت بیماری و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.

رادیوتراپی سرطان سینه

در حین پرتودرمانی، جهت قرار گرفتن یا خوابیدن بیمار باید به گونه‌ای باشد که بیشترین پرتو را دریافت کند. در این صورت، اثربخشی پرتودرمانی بیشتر بوده و بهبودی سریع‌تری حاصل می‌گردد.

چه زمانی باید از رادیوتراپی سرطان سینه استفاده شود؟

به طور کلی، رادیوتراپی سرطان سینه یک روش مکمل برای درمان این بیماری است. از این رو، در هر مرحله از فرایند درمان می‌توان از این روش استفاده نمود. اصلی‌ترین مرحله‌ای که معمولا استفاده از رادیودرمانی اجتناب ناپذیر خواهد بود، پس از لامپکتومی است. در ادامه به مواردی که پرتودرمانی سرطان پستان به کار می‌رود، اشاره خواهیم کرد.

رادیوتراپی بعد از لامپکتومی

هنگامی که تنها بخش‌های آلوده بافت پستان خارج می‌گردند، جراحی لامپکتومی یا عمل حفظ پستان نامیده می‌شود. با وجود حذف این بافت‌ها، امکان باقی ماندن تعدادی از سلول‌های سرطانی در محل تومور وجود دارد. بنابراین باید از یک راه کمکی برای حذف آن‌ها استفاده کرد. تابانیدن پرتوهای پرانرژی به محل تومور بهترین روش برای درمان قطعی و پیشگیری از عود بیماری خواهد بود.

درمان ترکیبی شامل لامپکتومی و رادیوتراپی سرطان سینه یک روش موثر برای از بین بردن این بیماری است. میزان اثربخشی این روش با نتایج حاصل از ماستکتومی تقریبا یکسان است.

رادیوتراپی بعد از ماستکتومی

در جراحی ماستکتومی، تمامی بافت پستان خارج می‌شود. اما گاهی سلول‌های سرطانی در غدد لنفاوی یا بافت‌های دیواره قفسه سینه باقی مانده‌اند. در چنین شرایطی لازم است از رادیودرمانی بعد از ماستکتومی استفاده شود تا بهترین نتیجه درمانی دریافت گردد. در موارد زیر لازم است از رادیوتراپی بعد از ماستکتومی کمک گرفته شود:

  • علائم سرطان پستان در غدد لنفاوی مجاور مشاهده شود
  • اندازه تومور پستان بزرگتر از 5 سانتی متر باشد (خطر عود بیشتری نسبت به تومورهای کوچکتر دارد)
  • مشاهده علائم سرطان پستان در بافت‌های مجاور

رادیوتراپی بعد از سرطان پیشرفته موضعی

برخی از تومورهای پستان را نمی‌توان با جراحی خارج کرد. در چنین مواردی لازم است قبل از جراحی بیمار تحت شیمی درمانی و پرتودرمانی قرار گیرد.

سرطان التهابی پستان نیز یکی از سرطان‌های تهاجمی است که می‌تواند به بافت‌های لنفاوی پوستی نشر یابد. برای درمان این بیماری لازم است از مسیر شیمی درمانی، جراحی ماستکتومی و رادیوتراپی سرطان سینه کمک گرفته شود. البته این مسیر درمانی الزاما برای همه افراد به کار نمی‌رود. بلکه پزشک متخصص باید بر اساس شرایط بیمار بهترین برنامه درمانی را تنظیم نماید. در نظر داشته باشید که هدف از درمان سرطان پستان درمان تومور و پیشگیری از عود آن است.

پرتودرمانی برای کنترل سرطان سینه متاستاتیک

هر گاه سرطان پستان پیشرفته باشد و به بافت‌های دیگر (کبد، مغز و ریه) نفوذ کند، سرطان سینه متاستاتیک نامیده می‌شود. رادیوتراپی سرطان پستان برای کنترل این شرایط راهکار مناسبی است. پرتوهای پرانرژی برای کوچکتر کردن تومور و کاهش درد مفید هستند. هر چند این مساله کاملا به شرایط بیمار و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.

نحوه رادیوتراپی سرطان سینه بعد از جراحی لامپکتومی

از آن جا که بافت پستان در جراحی لامپکتومی به طور کامل برداشته نمی‌شود، بنابراین باید تحت رادیوتراپی سرطان سینه قرار گیرد. در پرتودهی بعد از لامپکتومی چند حالت می‌تواند رخ دهد که در ادامه آن‌ها را شرح خواهیم داد.

رادیوتراپی سرطان سینه

تابش به کل بافت پستان

رایج‌ترین روشی که بعد از جراحی لامپکتومی به کار گرفته می‌شود، تابش به کل بافت پستان است. رادیوتراپی سینه به صورت خارجی برای این روش مناسب خواهد بود.

تابش به قسمتی از بافت پستان

برای افرادی که در مراحل اولیه ابتلا به سرطان سینه هستند، تنها بخش‌هایی از پستان تحت پرتوهای پرانرژی قرار می‌گیرند. در این روش، می‌توان از رادیوتراپی سرطان سینه داخلی یا خارجی استفاده نمود. به این ترتیب که بعد از لامپکتومی، محل قبلی تومور تحت پرتوهای پرانرژی قرار می‌گیرد تا سلول‌های باقی مانده از بین بروند.

عوارض رادیوتراپی سرطان سینه چه مواردی هستند؟

رادیوتراپی سرطان سینه با پرتوهای پرانرژی انجام می‌گیرد. با این که این پرتوها به بافت‌های سالم آسیب نمی‌زنند، اما در هر حال، عوارضی را در پی دارند. البته این عوارض مدتی پس از اتمام درمان برطرف شده و فرد بهبودی کامل پیدا می‌کند. برخی از رایج‌ترین عوارض پرتودرمانی پستان شامل موارد زیر هستند:

  • احساس خستگی و ضعف
  • بروز حساسیت‌های پوستی، خارش و قرمزی
  • ظهور دانه‌های تاول مانند یا شبیه به آفتاب سوختگی بر روی پوست
  • ایجاد ورم در ناحیه قفسه سینه
  • تورم غدد لنفاوی زیر بغل و بازو
  • ملتهب شدن ریه یا آسیب قلبی

هر یک از این عوارض می‌توانند در اثر رادیودرمانی ایجاد گردند. با این حال، برخی فاکتورها در بروز عوارض و شدت آن‌ها تاثیرگذار هستند. برای مثال، این که کدام قسمت بدن تحت پرتودهی قرار گیرد، مهم است. مثلا غدد لنفاوی زمانی دچار ورم می‌شوند که به طور مستقیم تحت درمان با رادیوتراپی سرطان سینه قرار گیرند.

بهترین زمان برای شروع رادیوتراپی سرطان سینه

رادیوتراپی سرطان سینه

رادیوتراپی سرطان پستان در عمده موارد به عنوان یک روش مکمل به کار می‌رود. این که چه زمانی باید پرتودهی را آغاز نمود به میزان پیشرفت بیماری، زمان جراحی، وضعیت بیمار و نظر پزشک بستگی دارد. تعداد جلسات مورد نیاز نیز باید با توجه به میزان پیشرفت بیماری تعیین گردد.

به منظور کاهش عوارض درمان با پرتوها و تنظیم بهترین برنامه درمانی حتما به یک پزشک متخصص مجرب مراجعه کنید. دکتر فرهاد موسی زاده تجربه فراوانی در زمینه درمان سرطان پستان دارند. از این رو، ایشان می‌توانند راهنمایی‌های لازم در زمینه رادیوتراپی سرطان سینه را به شما ارائه دهند.

 

منابع:

 

 

 

دکتر فرهاد موسی زاده
دکتر فرهاد موسی زاده

متخصص و جراح پستان

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تلفن همراه *

بازسازی پستان به طور معمول همزمان با برداشتن پستان یا پس از آن و یا در آینده انجام می‌شود. راه‌‌‌‌‌‌‌های بسیاری برای بازسازی پستان وجود دارد که می تواند شامل کاشت (ایمپلنت)، ترمیم با برداشتن بافت از دیگر قسمت های بدن جهت جراحی بازسازی پستان استفاده کند. نوع بازسازی بستگی به سن، مشخصات بدن و نوع جراحی‌‌‌‌‌‌‌ دارد. بازسازی پستان با تکنیک های جراحی پلاستیک بیشماری قابل انجام است که ایجاد پستان به نسبت طبیعی از نظر شکل ، ظاهر و سایز بدنبال برداشتن پستان منجر می شود.

تصمیم گیری برای انتخاب هر روش درمانی بر اساس نوع سرطان، گزارش آسیب شناسی، سن، وضعیت سلامت عمومی انجام خواهد شد. عوامل زیستی و رفتاری سرطان پستان، بر درمان موثر است. بعضی از تومورها کوچک هستند ولی به سرعت رشد می‌کنند در صورتی که برخی دیگر بزرگ بوده و رشد کندی دارند. کلینیک دکتر فرهاد موسی زاده به منظور انتخاب طرح درمانی مناسب عواملی را در نظر می گیرد که شامل مرحله و درجه تومور، وضعیت تومور از نظر گیرنده های هورمون، سن بیمار و سلامت عمومی، وضعیت یائسگی، ظهور جهش ژنی در سرطان پستان ارثی (BRCA1 یا BRCA2)

پس از انجام جراحی برنامه درمانی شامل ارزیابی کیفیت زندگی، وضعیت روحی، سلامت جنسی، خستگی، لنف‌ ادم و مدیریت وزن، بررسی در مورد شرایط باروری فرد و در صورت لزوم همراه با مشاوره های لازم در مرکز درمانی، بررسی و مباحثه در ارتباط با اثرات جانبی در حین سرطان پستان شامل علائم یائسگی، سلامت استخوان ها و اختلالات هورمونی، تعیین ریسک فاکتور های ابتلا به بیماری های قلبی -عروقی، ارزیابی برای احتمال بروز سرطان پستان دگربار و یا سرطان‌های جدید دیگر، انجام یک معاینه کامل فیزیکی و تاکید به ادامه مصرف داروهای تجویز شده دراز مدت، می باشد.

در کلینیک فوق تخصصی بیماری های پستان دکتر فرهاد موسی زاده، ماموگرافی غیر طبیعی و توده های جدید و یا مشکوک، تشخیص جدید سرطان پستان، ارزیابی خطر ابتلا به سرطان پستان و سابقه خانوادگی سرطان پستان، بیماری های غیر سرطانی پستان از جمله آتیپیک، داکتال یا هیپرپلازی لوبولار و سرطان های لوبولار درجا و دیگر مشکلات پستان مانند تغییرات در پوست پستان، ترشح از نوک پستان، عفونت و درد پستان، بزرگ شدن سینه ها و یا توده جدید در مردان و … ارزیابی و تشخیص داده شده و بر اساس پلن درمانی برنامه ریزی شده درمان می گردد.