پاسخ کوتاه: درمان نئوادجوانت یعنی درمانی که پیش از جراحی سرطان پستان انجام میشود. هدف آن میتواند کوچک‌کردن تومور، فراهم‌کردن امکان جراحی محافظ پستان یا سنجش پاسخ سرطان به دارو باشد. انتخاب این روش به نوع و مرحله سرطان و ویژگیهای پاتولوژی و گیرنده‌های تومور بستگی دارد؛ بنابراین برای همه مناسب نیست و به معنی حذف قطعی جراحی نیست.
برنامه درمان باید توسط تیم چندتخصصی سرطان و بر پایه تصویربرداری، نمونه‌برداری و وضعیت گیرنده‌های هورمونی و HER2 تعیین شود. راهنمای مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI) نیز بر تصمیم‌گیری فردمحور و ارزیابی پاسخ درمان تأکید میکند.
درمان نئوادجوانت چیست؟
نئوادجوانت (Neoadjuvant therapy) به درمانی گفته میشود که قبل از جراحی اصلی آغاز میشود. در سرطان پستان، شیمیدرمانی و درمان هدفمند ضد HER2 از گزینه‌های رایج برای برخی بیماران‌اند؛ ایمونوتراپی یا هورموندرمانی پیش از عمل نیز فقط در شرایط و زیرگروه‌های مشخص مطرح می‌شوند. پرتودرمانی پیش از جراحی برای سرطان پستان درمان معمول نئوادجوانت نیست و تصمیم آن وابسته به شرایط فردی است.
هدف اصلی این درمان کوچک‌کردن تومور یا کنترل بیماری پیش از عمل است. درمان پیش از جراحی همچنین به پزشک اجازه می‌دهد پاسخ تومور را در طول درمان ارزیابی کند. انجمن سرطان آمریکا می‌گوید ممکن است این کار در بعضی موارد امکان جراحی محدودتر یا حفظ پستان را بیشتر کند، اما انتخاب نئوادجوانت برای همهٔ بیماران مناسب نیست.
چه کسانی ممکن است درمان نئوادجوانت دریافت کنند؟
پزشک ممکن است درمان پیش از جراحی را در مواردی بررسی کند که کوچک‌کردن تومور بتواند جراحی را امکان‌پذیرتر یا کم‌گسترده‌تر کند؛ برای مثال در برخی تومورهای بزرگ‌تر، درگیری غدد لنفاوی یا بعضی زیرگروه‌های زیستی سرطان پستان. در تومورهای HER2 مثبت یا سه‌گانه منفی، دانستن میزان پاسخ به درمان ممکن است به تصمیم‌های درمانی پس از عمل هم کمک کند.
در مقابل، برای بعضی تومورهای حساس به هورمون با ویژگیهای کم‌خطرتر، جراحی اولیه ممکن است گزینه مناسب‌تری باشد. سن، وضعیت عمومی، بیماری‌های همراه، نتیجه پاتولوژی و ترجیح بیمار نیز در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. به همین دلیل نمی‌توان صرفاً با اندازه توده یا یک علامت، نوع درمان را تعیین کرد.
پیش از شروع درمان چه بررسی‌هایی لازم است؟
- تصویربرداری: ماموگرافی، سونوگرافی یا MRI بر اساس نظر تیم درمان برای بررسی اندازه و محل تومور و غدد لنفاوی. دربارهٔ نقش ماموگرافی در تشخیص سرطان پستان بیشتر بخوانید.
- نمونه‌برداری و پاتولوژی: بررسی نوع تومور و نشانگرهایی مانند گیرنده‌های هورمونی و HER2 که در انتخاب درمان نقش دارند. آشنایی با انواع سرطان پستان میتواند به درک گزارش کمک کند، اما جای تفسیر پزشک را نمی‌گیرد.
- نشان‌گذاری محل تومور: در برخی موارد، به‌ویژه اگر احتمال کوچک‌شدن زیاد باشد، پزشک پیش از درمان محل اولیه تومور را با مارکر مشخص میکند تا در برنامه‌ریزی جراحی قابل شناسایی بماند.
درمان چگونه پیگیری میشود؟
تیم درمان در فواصل مشخص، علائم و عوارض بیمار را بررسی میکند و در صورت نیاز معاینه یا تصویربرداری تکراری انجام می‌دهد. اگر پاسخ کافی نباشد یا بیماری پیشرفت کند، پزشک میتواند با توجه به شرایط درباره تغییر برنامه یا انجام جراحی تصمیم بگیرد. بیمار نباید دارو را خودسرانه قطع یا جابه‌جا کند.
مزایا و محدودیت‌های درمان نئوادجوانت
- ممکن است اندازه تومور را کاهش دهد و گزینه‌های جراحی را در برخی بیماران گسترش دهد.
- پاسخ تومور به درمان را پیش از جراحی قابل ارزیابی میکند.
- در برخی زیرگروه‌ها، پاسخ پاتولوژی پس از جراحی به تصمیم درباره درمان تکمیلی کمک میکند.
- درمان دارویی پیش از جراحی میتواند عوارض داشته باشد و برای همه سود یکسانی ندارد.
- حتی اگر در تصویربرداری تومور دیده نشود، تصمیم درباره نیاز به جراحی بر اساس ارزیابی تیم درمان گرفته میشود؛ پاسخ کامل در تصویربرداری بهتنهایی حذف جراحی را ثابت نمی‌کند.
عوارض شیمیدرمانی در سرطان سینهدرمان پیش از جراحی را نباید به‌طور کلی روشی برای کاهش عود یا افزایش بقا دانست؛ فایده و پیامد آن به نوع سرطان و برنامه درمانی بستگی دارد. NCI گزارش میکند که در مقایسهٔ شیمیدرمانی مشابه قبل یا بعد از عمل، تفاوت بقا در مجموع نشان داده نشده است، هرچند درمان پیش از عمل ممکن است در برخی موارد حفظ پستان را ممکن کند.
مدت درمان و زمان جراحی چقدر است؟
مدت درمان به نوع دارو، برنامه دوره‌ها، پاسخ تومور و تحمل بدن بستگی دارد و عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. زمان جراحی نیز به پایان یا مرحله‌بندی درمان، ارزیابی مجدد بیماری، بهبود عوارض و نظر تیم جراحی و سرطان وابسته است؛ بنابراین نمی‌توان برای همه فاصله‌ای مانند یک ماه تعیین کرد.
تفاوت نئوادجوانت و ادجوانت چیست؟
تفاوت اصلی زمان درمان است: نئوادجوانت پیش از جراحی انجام میشود و ادجوانت پس از جراحی. هر دو ممکن است بخشی از برنامه درمان سرطان باشند و هدف‌ها و داروهای مناسب بر اساس نوع تومور و نتایج بررسی‌ها انتخاب می‌شوند. برای نمونه، شیمیدرمانی سرطان پستان میتواند در بیماران منتخب قبل یا بعد از عمل انجام شود.
عوارض احتمالی چیست؟
عوارض به داروهای تجویزشده وابسته است و ممکن است شامل خستگی، تهوع، ریزش مو، تغییرات اشتها یا تغییرات آزمایش خون باشد. درمان هدفمند و ایمونوتراپی نیز عوارض اختصاصی دارند. پیش از شروع، از تیم درمان درباره عوارض محتمل، راههای کنترل آن‌ها و علائمی که نیازمند تماس فوری‌اند سؤال کنید؛ فهرست بالا کامل نیست و تجربه هر فرد متفاوت است.
چه زمانی با تیم درمان تماس بگیرم؟
اگر عارضه شدید یا رو به بدترشدن دارید، تب یا علائم عفونت پیدا کردید، دچار تنگی نفس یا واکنش حساسیتی شدید، یا درباره نوبت دارو و علائم تازه نگرانی دارید، طبق دستور مرکز درمانی سریعاً تماس بگیرید. در وضعیت اورژانسی به خدمات اورژانس مراجعه کنید. دستورهای اختصاصی تیم درمان بر توصیه‌های عمومی این مقاله مقدم است.
پرسش‌های پرتکرار درباره درمان نئوادجوانت
آیا درمان نئوادجوانت همیشه شیمیدرمانی است؟
خیر. نوع درمان با توجه به ویژگیهای تومور تعیین میشود و میتواند شامل شیمیدرمانی همراه درمان هدفمند یا در افراد منتخب هورموندرمانی یا ایمونوتراپی باشد. پزشک بر اساس پاتولوژی و وضعیت بیمار تصمیم میگیرد.
آیا پس از ناپدیدشدن تومور در تصویربرداری، جراحی لازم نیست؟
نه لزوماً. تصویربرداری نمیتواند بهتنهایی نبود کامل سلولهای سرطانی را ثابت کند. درباره نیاز و نوع جراحی باید با جراح و تیم چندتخصصی تصمیم گرفت.
آیا زمان ثابتی برای جراحی پس از پایان درمان وجود دارد؟
خیر. زمانبندی به نوع درمان، بهبود عوارض، بررسی دوباره تومور و برنامه تیم درمان بستگی دارد. زمان عمل را پزشک معالج تعیین میکند.
مشاوره درباره درمان سرطان پستان
برای بررسی گزارش تصویربرداری و پاتولوژی و گفت‌وگو درباره گزینه‌های درمانی، می‌توانید از فرم نوبت‌دهی دکتر موسی‌زاده استفاده کنید یا با مطب تماس بگیرید: ۰۲۱-۸۸۸۷۰۹۱۳.
منابع پزشکی
- مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI): درمان سرطان پستان
- انجمن سرطان آمریکا: شیمیدرمانی سرطان پستان و درمان پیش از جراحی
- Cleveland Clinic: درمان نئوادجوانت
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص، برنامه درمان یا توصیه پزشک معالج نیست.
