بازسازی پستان با فلپ روشی برای بازسازی شکل پستان با استفاده از پوست، چربی و گاهی عضلهٔ خود فرد است که معمولاً از شکم، پشت، ران یا باسن برداشته می‌شود. این روش پس از جراحی سرطان پستان می‌تواند به صورت فوری یا با تأخیر انجام شود؛ زمان و روش آن برای همه یکسان نیست.
اگر بعد از ماستکتومی در حال بررسی گزینه‌های بازسازی هستید، این راهنما تعریف فلپ، روش‌های پایه‌دار و آزاد، محل‌های احتمالی برداشت بافت و نکاتی را که باید در مشاوره بپرسید مرور می‌کند. انتخاب نهایی به شرایط فردی و نظر تیم درمان بستگی دارد.
پاسخ کوتاه: فلپ در بازسازی پستان چیست؟
فلپ، بافت زنده‌ای است که با حفظ خونرسانی یا با اتصال دوبارهٔ عروق خونی به قفسهٔ سینه منتقل می‌شود. در فلپ پایه‌دار، بافت به خونرسانی اولیه متصل می‌ماند؛ در فلپ آزاد، عروق با جراحی میکروسکوپی به عروق قفسهٔ سینه متصل می‌شوند. انتخاب فلپ به آناتومی، سابقهٔ جراحی، درمان‌های سرطان، وضعیت سلامت و ترجیح فرد بستگی دارد.
استفاده از بافت بدن در بازسازی پستان
فلپ عبارت است از قطعه ای از بافت نرم شامل پوست، چربی، ماهیچه و عروق خونی که از یک قسمت بدن جدا شده و در قسمت دیگر قرار می گیرد. در جراحی بازسازی پستان با فلپ، پزشک باید یک فلپ را حرکت داده و به سمت دیواره قفسه سینه هدایت کند. همچنین، ممکن است لازم باشد فلپ از ناحیه دهنده به طور کامل جدا شده و در قسمت پستان پیوند بخورد. به این ترتیب، بدون نیاز به وارد کردن جسم خارجی به بدن و از طریق کمک گرفتن از بافت های بدن خود بیمار می توان بافت های از دست رفته پستان را جایگزین نمود. با این حال، نتیجه و احتمال عوارض به نوع فلپ، سلامت عمومی، سابقهٔ جراحی و عوامل فردی بستگی دارد و برای هر فرد باید جداگانه با جراح بررسی شود.
در بازسازی پستان با استفاده از فلپ، عمدتا از بافت های موجود در ناحیه پایین شکم و عضله پشت ( لاتیسموس دورسیه) استفاده می شود. با این حال، ممکن است اندام دیگری مانند ران، باسن و کمر نیز در این مورد دخالت داده شوند.
در جراحی بازسازی پستان با پروتز سینه از یک جسم خارجی تحت عنوان پروتز سیلیکونی برای جایگزین کردن بافت از دست رفته سینه استفاده می شود. اما در بازسازی پستان با استفاده از فلپ، بافت های نرم بدن بیمار برای جایگزین کردن سینه مورد استفاده قرار می گیرند. پیچیدگی جراحی بازسازی پستان با فلپ بسیار بیشتر از از بازسازی با پروتز خواهد بود. به همین دلیل حساسیت انجام این جراحی بالاتر بوده و حتما باید زیر نظر یک پزشک متخصص جراح ماهر و معتبر انجام گیرد.
انواع جراحی فلپ پستان
انجام جراحی بازسازی پستان با استفاده از بافت های بدن خود فرد را روش فلپ بافتی می نامند. ممکن است استفاده از روش فلپ بافتی را تحت عنوان بازسازی بافت اتولوگ یا بازسازی مبتنی بر بافت نیز بشناسید. در بازسازی سینه بعد از عمل ماستکتومی با روش فلپ، بافت های نرم مانند پوست، چربی و ماهیچه به همراه رگ های خونی از نواحی دیگر بدن به ناحیه قفسه سینه منتقل می شوند. به این ترتیب می توان بدون استفاده از هر نوع شی خارجی، سینه از دست رفته را جایگزین نمود.
انواع مختلفی از روش های فلپ وجود دارند که از جمله آن ها می توان به فلپ پدیکل (Pedicle Flap) و فلپ آزاد (Free Flap) اشاره نمود. تفاوت این دو روش از نظر نحوه خونرسانی به بافت های فلپ خواهد بود. در واقع، در روش فلپ پدیکل، بافت جایگزین، در حالی که همچنان به منبع اصلی خون خود متصل است، به ناحیه قفسه سینه انتقال داده می شود. این در حالی است که در بافت های فلپ آزاد، تمام فلپ شامل بافت چربی، پوست و احیانا ماهیچه، به طور کامل از قسمتی از بدن جدا شده و در ناحیه سینه قرار می گیرد. به این ترتیب، لازم است رگ های خونی مربوط به فلپ آزاد، به رگ های دیواره قفسه سینه متصل شوند تا بافت زنده بماند.
نامگذاری روش های بازسازی پستان با فلپ بر اساس نام بافتِ دهنده و روش جراحی صورت می گیرد. در ادامه جزئیات مربوط به هر روش را توضیح خواهیم داد.
فلپ TRAM (Transverse Rectus Abdominal Muscle)
یکی از رایج ترین روش های بازسازی پستان با فلپ روش Flap TRAM است. در این روش از بافت های موجود در ناحیه شکم برای جایگزین کردن بافت از دست رفته پستان استفاده می شود. فلپ های دیواره شکم با دو روش پدیکل و فلت آزاد به ناحیه سینه منتقل می شوند.
در روش فلپ پدیکل، عضله شکمی مورد استفاده همچنان به منبع خون خود متصل باقی می ماند. این فلپ از زیر پوست و بافت شکمی به سمت قفسه سینه حرکت داده می شود. ممکن است جراحی با استفاده از فلپ پدیکل، ایجاد برخی مشکلات ظاهری در ناحیه عضلات شکم را در پی داشته باشد. همچنین این امکان وجود دارد که قدرت عضلات شکم نسبت به قبل از جراحی ضعیف تر باشد. با این حال، مهارت پزشک جراح در کاهش عوارض جراحی، بسیار تاثیرگذار خواهد بود ؛ انتخاب روش به وضعیت خونرسانی، آناتومی و هدف جراحی بستگی دارد و نمی‌توان یکی را برای همه مناسب‌تر دانست.
روش دیگر فلپ های دیواره شکم، روش ترم فلپ آزاد است. در این روش نیز از تمام بافت ها و ماهیچه های موجود در در قسمت پایین شکم به عنوان فلپ استفاده می شود. با این حال، در روش فلپ آزاد لازم است بافت مورد نظر به طور کامل جدا شده و به قفسه سینه پیوند بخورد.
تمامی رگ های خونی مربوط به بافت فلپ شامل سیاهرگ ها و شریان ها نیز باید مجددا به قفسه سینه متصل گردند. این کار در یک عمل جراحی میکروسکوپی انجام می گیرد تا خونرسانی به بافت ادامه یابد و بافت زنده بماند.
مزیت اصلی فلپ TRAM آزاد این است که خونرسانی به فلپ پیوند خورده نسبت به روش پدیکل بسیار بهتر خواهد بود. البته در مواردی که جراحی توسط یک جراح بی تجربه انجام گیرد، ممکن است عوارضی مانند مسدود شدن رگ های خونی در بر داشته باشد. بنابراین لازم است قبل از اقدام برای انجام جراحی بازسازی پستان با استفاده از فلپ، در انتخاب جراح خود نهایت دقت را به خرج دهید.
روش دیگری نیز برای بازسازی پستان با استفاده از فلپ شکمی وجود دارد که تحت عنوان MS-TRAM (Muscle-Sparing TRAM) شناخته می شود. در این روش جراح تلاش می کند تا تنها قسمتی از ماهیچه های دیواره شکمی (و نه همه آن) را برای بازسازی بافت پستان به کار ببرد. در این روش بخشی از عضلهٔ شکم حفظ می‌شود، اما خطر عوارض محل دهنده از بین نمی‌رود و نتیجه به مقدار بافت برداشته‌شده و شرایط فرد بستگی دارد.
فلپ DIEP (Deep Inferior Epigastric Perforator)
روش دیگری که برای بازسازی پستان با استفاده از فلپ به کار می رود، روش فلپ DIEP آزاد نام دارد. در DIEP از پوست و چربی پایین شکم استفاده می‌شود و عضله برداشته نمی‌شود؛ این تفاوت نسبت به برخی انواع TRAM می‌تواند به حفظ قدرت عضلات کمک کند، اما عوارض محل دهنده را کاملاً حذف نمی‌کند. تفاوت اصلی روش DIEP نسبت به فلپ TRAM آزاد در این است که در این روش هیچ عضله و ماهیچه ای از دیواره شکم جدا نخواهد شد.
برای انجام جراحی بازسازی پستان با روش فلپ آزاد DIEP نیز بافت به طور کامل از شکم جدا شده و به قفسه سینه پیوند می خورد. در این روش هم لازم است به کمک میکروسرجری رگ های خونی به ناحیه قفسه سینه متصل گردند. در فلپ DIEP عضلهٔ شکم برداشته نمی‌شود؛ با این حال، محل دهنده همچنان برش و اسکار دارد و ممکن است تغییراتی در فرم یا عملکرد دیوارهٔ شکم ایجاد شود.
لازم است بدانید که جراحی بازسازی پستان با روش فلپ MS-TRAM آزاد، مکانیسمی کاملا شبیه به جراحی با فلپ DIEP دارد. با این حال در روش MS-TRAM حتما یک عضله هر چند کوچک از دیواره شکمی برداشته می شود. در MS-TRAM بخشی از عضله حفظ می‌شود و مقدار بافت عضلانی برداشته‌شده با DIEP یکسان نیست؛ جزئیات به روش جراحی بستگی دارد.
فلپ GAP (Gluteal Artery Perforator)
در جراحی بازسازی پستان با روش فلپ آزاد گلوتئال یا GAP، از بافت های موجود در ناحیه باسن برای بازسازی بافت پستان استفاده می کنند. روش فلپ GAP معمولا در بانوانی به کار می رود که استفاده از بافت های ناحیه شکم برای آن ها میسر نیست. برای مثال، بافت های شکمی یا عضلات دیواره شکم ممکن است بیش از حد نازک بوده و یا در اثر جراحی های قبلی سابقه برش جراحی داشته باشند.
در جراحی بازسازی سینه بعد از عمل با روش GAP، باید چربی، پوست و رگ های خونی از باسن جدا شده و به قفسه سینه منتقل گردند. لازم است بدانید که در این نوع از روش جراحی بازسازی پستان، هیچ گونه ماهیچه ای از باسن جدا نخواهد شد. رگ های خونی نیز باید در ناحیه قفسه سینه متصل گردند تا خونرسانی به بافت ادامه پیدا کند. در صورتی که از شریان بالای باسن استفاده شود، روش جراحی را SGAP می نامند. این در حالی است که برای فلپ های برداشته شده از قسمت پایین باسن، عنوان IGAP به کار می رود.
یکی از مهم ترین معایب جراحی بازسازی سینه بعد از عمل ماستکتومی با روش فلپ GAP، بر هم خوردن کانتور ناحیه باسن و ایجاد فرورفتگی در ناحیه پایین آن است. این مساله می تواند زیبایی اندام زنانه را تحت تاثیر قرار دهد. البته این موضوع به حجم بافت برداشته شده نیز مربوط می شود.
فلپ لاتیسموس دورسی (LD)
فلپ لاتیسموس دورسی از بافت پشت استفاده می‌کند و معمولاً به صورت پایه‌دار به قفسهٔ سینه منتقل می‌شود؛ گاهی برای تأمین حجم بیشتر، پروتز نیز به‌کار می‌رود. مناسب‌بودن این روش و پیامدهای محل دهنده باید در مشاورهٔ جراحی بررسی شود.
فلپ TUG (Transverse Upper Gracilis)
گاهی ممکن است عضلات موجود در ناحیه شکم برای بازسازی پستان بعد از ماستکتومی مناسب نباشند. در چنین شرایطی، پزشک با استفاده از بافت های ناحیه ران، به جایگزین کردن بافت سینه بیمار می پردازد. بر اساس شرایط بیمار و با توجه به نظر پزشک، فلپ TUG از ناحیه داخلی یا خارجی ران برداشته می شود. لازم است به این نکته دقت کنید که در بازسازی سینه بعد از عمل ماستکتومی با روش فلپ TUG نیز مانند روش های دیگر، باید از طریق میکروسرجری رگ های خونی به ناحیه قفسه سینه متصل شوند.
این نکته را نیز در نظر داشته باشید که ممکن است بافت های موجود در ناحیه ران برای ایجاد بافت سینه کافی نباشند. در چنین شرایطی، پزشک از دو فلپ که از هر دو ران گرفته می شوند، برای بازسازی پستان استفاده خواهد کرد.
در جراحی بازسازی پستان با استفاده از فلپ TUG، برش فلپ در قسمت فوقانی ناحیه ران و به صورت عرضی ایجاد می گردد. روش‌ها و نامگذاری فلپ‌های ران با هم تفاوت دارند و محل و شکل برش بر اساس طرح جراحی تعیین می‌شود.
عوارض جراحی فلپ پستان در بازسازی سینه
بازسازی با فلپ جراحی پیچیده‌ای است و مانند هر عمل دیگری می‌تواند عارضه داشته باشد؛ نوع و احتمال خطر با روش انتخابی و وضعیت فرد تفاوت دارد. با این حال، این نوع جراحی نیز می تواند عوارض خاص خود را داشته باشد. برای مثال، با توجه به اینکه بافت جایگزین از ناحیه دیگری از بدن به قفسه سینه منتقل می شود، بنابراین امکان وجود تغییر رنگ پوست بین ناحیه سینه و قفسه سینه وجود خواهد داشت. این حالت عمدتا به صورت یک دایره نا هم رنگ یا لکه رنگی بر روی پوست نمایان خواهد شد.
علاوه بر این، در جراحی بازسازی پستان معمولا لازم است بافت مورد نیاز از قسمت دیگری از بدن جدا گردد. این مساله منجر به ایجاد زخم و برش در ناحیه دیگری از بدن خواهد شد که ایجاد اسکار دائمی را در پی دارد.
لازم به ذکر است که انتخاب جراحی سرطان سینه کاملا به استیج سرطان پستان بستگی دارد و شما می‌توانید در مورد تفاوت عمل ماستکتومی با لامپکتومی در مطلب دیگر ما اطلاعات بیشتری را به دست بیاورید.
نکته دیگر این است که با توجه به انجام جراحی در دو ناحیه از بدن، مدت زمان جراحی نسبت به حالت عادی طولانی تر خواهد بود. حتی در بسیاری از موارد، مدت زمان بیشتری برای بستری در بیمارستان و بهبودی کامل لازم است.
حس پستان بازسازی‌شده ممکن است کمتر از قبل باشد یا تغییر کند. در برخی افراد مقداری حس در طول زمان برمی‌گردد و در موارد منتخب، جراح ممکن است دربارهٔ اتصال عصب نیز گفت‌وگو کند؛ بازگشت حس تضمین‌شده نیست.
یکی از خطرهای این جراحی اختلال در خونرسانی فلپ است؛ در موارد نادر ممکن است بخشی یا همهٔ فلپ زنده نماند و به درمان یا جراحی دوباره نیاز باشد. احتمال و پیامد این خطر با نوع فلپ و شرایط فرد تفاوت دارد و باید پیش از عمل با جراح بررسی شود.
از عوارض دیگر ناشی از بازسازی سینه بعد از عمل ماستکتومی با استفاده از فلپ می توان به نکروز چربی اشاره نمود. این مورد نیز در صورتی رخ می دهد که خونرسانی به بافت فلپ به درستی انجام نگیرد. نکروز چربی در ناحیه پستان به صورت ایجاد یک بافت سفت و توده مانند در سینه بروز می کند. لازم است بدانید که نکروز چربی با ابعاد کوچک، پس از مدتی از بین خواهد رفت. اما در صورتی که نکروز شدیدی ایجاد گردد، لازم است فرد تحت جراحی یا لیپوساکشن قرار گیرد. بهترین راه برای تشخیص صحیح نکروز چربی و از بین بردن آن، مراجعه به پزشک متخصص و بررسی وضعیت سینه بازسازی شده خواهد بود.
مراقبت های بعد از بازسازی پستان با استفاده از فلپ
مراقبت پس از بازسازی به نوع فلپ و محل برداشت بافت بستگی دارد. برنامهٔ ترخیص، مراقبت از زخم و درن، محدودیت فعالیت و زمان پیگیری را از تیم جراحی دریافت کنید.
معمولا لازم است پس از بازسازی پستان به مدت چند روز در بیمارستان بمانید. البته مدت زمان بستری در بیمارستان باید توسط پزشک جراح تعیین گردد. این مدت زمان می تواند با وضعیت سلامت عمومی بدن بیماران متناسب باشد.
در جراحی بازسازی پستان با استفاده از فلپ، پرستاران و پزشکان جراح همواره در تلاش هستند تا میزان خونرسانی به فلپ را بررسی نمایند. هر گونه اختلال یا انسداد در مسیر خونرسانی به فلپ باعث ایجاد نکروز چربی شده و یا می تواند بافت فلپ را به طور کامل از بین ببرد. بنابراین بررسی خونرسانی به بافت فلپ اهمیت بسیاری دارد.
بنا بر نوع عمل، جراح ممکن است پوشیدن سوتین حمایتی را توصیه کند؛ نوع و مدت استفاده را طبق دستور همان تیم درمان تعیین کنید. همچنین مراقبت هایی مانند نحوه حمام کردن، زمان مراجعه به پزشک، ورزش کردن و رژیم غذایی باید توسط پزشک معالج و یا مراقبین بهداشتی به بیمار آموزش داده شوند.
دستورهای مربوط به پوشش حمایتی پس از بازسازی ممکن است با مراقبت‌های پس از ماموپلاستی تفاوت داشته باشد؛ برای انتخاب سوتین یا گن مناسب از جراح خود راهنمایی بگیرید.
در هر حال، افرادی که تحت عمل بازسازی سینه بعد از عمل ماستکتومی قرار می گیرند، تا مدتی باید از انجام ورزش های پر جنب و جوش و یا بلند کردن اجسام سنگین اجتناب کنند. بازگشت به فعالیت های روزمره تنها باید بر اساس نظر پزشک و پس از معاینه دقیق بیمار انجام گیرد.
برنامهٔ پیگیری پس از ماستکتومی و بازسازی باید با تیم درمان تعیین شود؛ نوع و دفعات تصویربرداری برای همهٔ افراد یکسان نیست و به نوع جراحی، بافت باقی‌مانده، علائم و توصیهٔ پزشک بستگی دارد.
برای مشاوره با دکتر فرهاد موسی زاده کافیست از طریق صفحه نوبت دهی ما اقدام نمایید. دکتر فرهاد موسی زاده فوق تخصص سرطان سینه در تهران است و شما می‌توانید از مشاوره حضوری با ایشان بهره مند شوید.
برای تصمیم‌گیری، دربارهٔ زمان بازسازی، محل بافت دهنده، احتمال استفاده از پروتز، اسکارها، دورهٔ بهبودی، خطرات و پیگیری پس از عمل با جراح پستان و تیم درمان گفت‌وگو کنید. نتیجهٔ فردی را نمی‌توان بدون معاینه پیش‌بینی کرد.
پرسش‌های رایج دربارهٔ بازسازی پستان با فلپ
تفاوت فلپ آزاد و پایه‌دار چیست؟
در فلپ پایه‌دار، بافت هنگام انتقال به خونرسانی اصلی خود متصل می‌ماند. در فلپ آزاد، بافت جدا می‌شود و عروق آن با میکروسرجری به عروق ناحیهٔ قفسهٔ سینه پیوند می‌خورند.
آیا فلپ با پروتز سینه یکی است؟
خیر. فلپ از بافت خود فرد استفاده می‌کند؛ پروتز وسیله‌ای پزشکی است که در بدن قرار می‌گیرد. گاهی در بازسازی ترکیبی از هر دو روش استفاده می‌شود.
آیا همهٔ افراد پس از ماستکتومی کاندید بازسازی با فلپ هستند؟
خیر. سابقهٔ جراحی، درمان سرطان، سلامت عمومی، بافت در دسترس و ترجیح فرد بر انتخاب روش اثر می‌گذارند. تصمیم باید با تیم درمان گرفته شود.
