دکتر فرهاد موسی زاده | تست‌های تیرویید و تفسیر آن‌ها
7913
rtl,page,page-id-7913,page-template-default,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-4.1.2,vc_responsive
 

تست‌های تیرویید و تفسیر آن‌ها

غده ی تیرویید، یُد موجود در غذا را جذب کرده و هورمون های T3 و T4 (تری یدوتیرونین و تترایدوتیرونین یا تیروکسین) را می سازد. این هورمون ها در غده مزبور ذخیره شده و به تدریج در مواقع لزوم به داخل خون رها می شوند.
هورمون های تیرویید برای رشد نرمال مغز و دستگاه عصبی به خصوص در سه سال اول زندگی ضروری هستند و در صورت عملکرد نامناسب آن ها ممکن است عقب ماندگی ذهنی بروز کند. بچه ها در سنین بالاتر برای رشد مناسب و بزرگسالان برای متابولیسم منظم و تنظیم سوخت و ساز بدن به هورمون های تیروئیدی نیازمند هستند. به همین علت در بعضی کشورها در بدو تولد تست تنظیم تیروئید از نوزادان به عمل می آید.
هیپوتالاموس تنظیم کننده ی ساخت هورمون های تیروئیدی است، به طوری که هورمونی به نام TRH آزاد می کند که به هیپوفیز رفته و هیپوفیز نیز هورمون Thyroid Stimulating Hormone یا TSH را به خون آزاد می کند که این هورمون غده تیرویید را تحریک می کند تا هورمون های تیروییدی را در خون آزاد کند. به همین دلیل در مواقعی که سطح هورمون تیرویید در بدن کاهش می یابد، TSH بیشتری در خون ترشح می شود و سطح آن در خون بالا می رود.
برعکس در پُرکاری تیروید که میزان زیادی هورمون(T3 و T4) در خون وجود دارد، TSH کمتری آزاد می شود و سطح آن در خون کاهش می یابد. البته در مراحل اولیه ی عملکرد نامناسب غده ی تیرویید ممکن است حتی TSH نرمال باشد، ولی کمابیش پس از چند هفته TSH میزان واقعی هورمون تیروئید را منعکس می کند. معمولاً برای اطمینان، T3 و T4 کل پلاسما و T3 و T4 آزاد در آزمایشات اندازه گیری می شوند.
غده تیرویید ابتدا T4 و به مقدار خیلی ناچیزی T3 تولید می کند. اکثر T3 موجود در خون به وسیله ی تبدیل T4 به T3 در بافت احشایی حاصل می شود. T3 و T4 بعد از ساخته شدن در تیرویید به وسیله ی پروتیین هایی مانند آلبومین و TBG و ترانس‌تیروتین در خون انتقال می یابند.
تنها مقدار بسیار جزیی یعنی حدود ۱ درصد هورمون های T3 و T4 به صورت آزاد در خون هستند و جالب اینجاست که فقط همین مقادیر آزاد بر بافت ها مؤثر هستند. همچنین با وجودی که مقدار T3 آزاد بسیار کمتر از T4 آزاد است، ولی تأثیر بیشتری بر نحوه ی مصرف انرژی توسط بدن دارد.
اندازه‌گیری TSH، T4 و T3 از طریق آزمایش خون، رایج‌ترین و مطمین‌ترین روش برای تشخیص کاهش یا افزایش هورمون‌های غده تیرویید و سپس بیماری‌های این غده شامل پرکاری تیرویید، کم کاری تیرویید و گواتر می‌باشد.
بیشترین هورمون تولید شده توسط غده تیرویید، تیروکسین می‌باشد. این هورمون از آن‌جایی که شامل ۴ اتم ید است،  T4 نیز نامیده می‌شود. برای آن‌که T4 بتواند اثر خود را بر سلول‌ها بگذارد با حذف یک اتم ید باید به T3 تبدیل بشود. این تبدیل به طور عمده در کبد و در بافت‌های خاصی از بدن از جمله مغز رخ می‌دهد.
مقدار T4 تولید غده تیرویید، توسط هورمون دیگری به نام هورمون محرک تیرویید (TSH) کنترل می‌شود. این هورمون از غده هیپوفیز که در قاعده مغز واقع شده است، ترشح می‌شود.  مقدار TSH  تولیدی توسط هیپوفیز به میزان T4 جریان خون بستگی دارد، میزان T4 خون توسط غده هیپوفیز مدام پایش می‌شود.
T4 و T3 توسط پروتیین خاصی در جریان خون حمل می‌شوند، در برخی از شرایط سطح این پروتیین می‌تواند کاهش یا افزایش داشته باشد، بنابراین سطح T4 و T3 در آزمایش تیرویید نیز می‌تواند دستخوش تغییرات شود.
در آزمایش تیرویید چه مواردی اندازه گیری می شوند؟
ممکن است پزشک چندین آزمایش خون را برای بررسی عملکرد تیرویید در خواست دهد، از جمله موارد زیر:
آزمایش TSH
آزمایش T4
آزمایش T3
آزمایش ایمونوگلوبولین تحریک کننده تیرویید (TSI)
آزمایش آنتی‌بادی ضد تیرویید، یا آنتی‌بادی تیرویید پراکسیداز (TPOab)
در طی آزمایش خون، نمونه خون در مطب یا کلینیک پزشکی گرفته می‌شود و برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. در طول ارزیابی آزمایش خون مقدار TSH، سطح هورمون‌های تیروئید و آنتی‌بادی‌هایی که در بیماری‌های خود ایمنی تیرویید حضور دارند، سنجیده می‌شود.
آنتی‌بادی‌ها مولکول‌هایی هستند که توسط بدن به‌اشتباه تولید می‌شوند. آن‌ها به بافت‌های بدن حمله می‌کنند. عوامل پیچیده زیادی بر سطح عملکرد تیروئید و هورمون‌های آن تأثیر می‌گذارند. هنگام تفسیر آزمایش عملکرد تیروئید، پزشکان سابقه پزشکی بیمار و عوامل مختلف را مد نظر قرار می‌دهند. کمابیش تست TSH اصلی‌ترین و مهم‌ترین ارزیابی است، ولی به همراه آن ممکن است کل T3 و T4 (مقادیر متصل به پروتئین + مقادیر آزاد) و نیز T3 و T4 آزاد (FT3 و FT4) مورد بررسی قرار گیرند. مقادیر رفرانس در زیر آورده شده اند:
TSH = 0/4 – ۴/۵ mu/L
T3 = 87- 180 ng/dl
T4 = 5/6 – ۱۳/۷ mcg/dl
FT3= 230 – ۴۲۰ Pg /dl
FT4 = 0/8 – ۱/۵ ng/dl
امروزه روش های جدید بررسی غده ی تیروئید شامل اسکن غده ی تیرویید و اسکن یُد برداشتی می باشند. در روش اسکن تیرویید، ایزوتوپ یُد به بیمار تجویز شده و منتظر شروع مراحل هورمون سازی مشابه عملکرد طبیعی تیروئید می شوند و از این طریق تفاوت از میزان نرمال تعیین می شود.
در روش اسکن یُد برداشتی، یُد نشاندار برداشته شده توسط غده‌ی تیرویید بررسی می شود. افراد هیپوتیرویید کمتر برداشت می کنند و برعکس افراد هیپرتیرویید، یُد بیشتری برداشت می کنند.
لازم به یاداوری است که اندازه گیری T3 و T4 به وسیله روش‌های RIA انجام می گیرد.
تشخیص کم کاری و پرکاری تیرویید
سطح TSH
TSH اولین شاخصی است که پزشکان برای ارزیابی عملکرد تیرویید در نظر می‌گیرند. آزمایش TSH میزان هورمون‌های محرک تیرویید را که از هیپوفیز ترشح می‌شود، اندازه گیری می‌کند.
TSH آزمایش دقیقی برای تشخیص هم پرکاری و هم کم کاری تیرویید محسوب می‌شود. اگر سطح TSH زیر حد‌طبیعی باشد، نشان دهنده پرکاری تیرویید است. اگر سطح آن بالاتر از حد طبیعی باشد، معمولاً نشانه‌ای از کم کاری تیروئید است. افرادی که عملکرد تیروییدشان کمتر از حد معمول است، به دلیل پایین بودن سطح هورمون‌های تیرویید، TSHبیشتری تولید می‌کنند. زیرا غده هیپوفیز می‌خواهد غده تیرویید را برای تولید هورمون‌ها بیشتر تحریک نماید. اگر نتیجه TSH غیرطبیعی باشد، باید ارزیابی‌های بیشتری در خصوص علت این اختلال صورت بپذیرد.
سطح T4
تیرویید به‌صورت عمده هورمون T4 تولید می‌کند و تنها مقدار کمی هورمون T3 تولید می‌نماید.
T4 به دو شکل در بدن ما وجود دارد:
T4 که به پروتیین حامل متصل شده و در خون به‌صورت هورمون ذخیره‌ای در حال گردش می‌باشد، هر زمان که نیاز باشد به T4 آزاد تبدیل می‌گردد.
T4 آزاد یا FT4. این شکل از T4 فرم فعال هورمون تیرویید می‌باشد و هر زمان که نیاز باشد وارد سلول‌ها می‌شود.
سطح بالایی از T4 و یا FT4، نشان دهنده پرکاری تیرویید است و سطح پایین T4 و یا FT4 نشان‌دهنده کم کاری تیرویید. هنگام بارداری و یا مصرف قرص‌های ضد بارداری سطوح پروتیین‌های حامل در خون افزایش می‌یابد. بنابراین ممکن است سطح T4 خانمی بالا باشد، این موضوع الزاماً به معنای پرکاری تیرویید نیست. در برخی از بیماری‌ها و یا هنگام استفاده از کورتیکواستروییدها (داروهایی که برای درمان آسم، ورم مفاصل و بیماری‌های پوستی استفاده می‌شود) ممکن است سطح پروتیین‌های حامل هورمون‌های تیرویید کاهش یابد، درنتیجه سطح T4 کل کاهش می‌یابد، در این موارد نیز الزاماً شخص به کم کاری تیرویید مبتلا نمی‌باشد.
سطح T3
اگر پزشک در فردی که دارای سطح طبیعی FT4 است، به پرکاری تیرویید مشکوک شود، آزمایش شاخص T3 می‌تواند برای مشخص شدن وضعیت مفید باشد. در برخی از موارد پرکاری تیرویید سطح FT4 طبیعی است ولی سطح T3 آزاد یا همان FT3 افزایش می‌یابد. بنابراین اگر پزشک به پرکاری تیرویید مشکوک باشد، اندازه‌گیری هر دو شاخص T4 و T3 می‌تواند مفید باشد. آزمایش T3 به‌تنهایی در تشخیص کم کاری تیرویید مفید نیست، چرا که سطح آن تا زمانی که کم کاری تیرویید به مراحل شدید خود نرسد، کاهش نمی‌یابد.
آزمایش TSI
ایمونوگلوبولین تحریک‌کننده‌ی تیرویید، یک نوع آنتی‌بادی خود ایمن است که در بیماری گریوز یافت می‌شود. TSI مشابه TSH عمل می‌کند و با تحریک سلول‌های تیرویید، باعث ترشح هورمون‌های اضافی تیرویید می‌شود. آزمایش TSI میزان TSI در گردش خون را اندازه گیری می‌کند، معمولاً زمانی در خواست می‌شود که:
در افراد مبتلا به بیماری گریوز زمانی که تشخیص بیماری مبهم است.
در دوران بارداری
برای مشخص کردن آنکه آیا یک فرد در حال بهبودی است یا نه
آزمایش آنتی‌بادی‌های ضد تیرویید
آنتی‌بادی‌های ضد تیرویید نشانگرهایی در خون هستند که در تشخیص بیماری هاشیموتو بسیار مفید می‌باشند. دو نوع اصلی آنتی‌بادی ضد تیرویید وجود دارد:
آنتی‌بادی‌های ضد TG، که به یک پروتیین در تیرویید به نام تیروگلوبولین حمله می‌کنند.
آنتی‌بادی تیرویید پراکسیداز یا ضد TPO، آنتی‌بادی‌هایی هستند که به آنزیمی در سلول‌های تیرویید به نام “تیرویید پراکسیداز” حمله می‌کنند.
چگونه آزمایش خون برای مدیریت اختلالات تیرویید استفاده می‌شود؟
هدف از درمان این است که شما احساس بهتری داشته باشید و آسیبی در خصوص میزان هورمون‌های جایگزین شما را تهدید نکند. آزمایش TSH حساس‌ترین نشانگر است که وضعیت تیرویید شما را مشخص می‌کند. این شاخص به‌عنوان یک نشانگر بیوشیمیایی نشان می‌دهد که آیا هورمون‌های جایگزین شده برای شما کافی بوده‌اند یا نه. در بیمارانی که از هورمون‌های جایگزین تیرویید استفاده می‌کنند، باید دقت شود که TSH در محدوده مرجع قرار داشته باشد. استفاده بیش از حد از هورمون‌ها باعث آسیب بلند مدت به سیستم قلبی عروقی و استخوان‌ها می‌شود. برخی از بیمارانی که به سرطان تیرویید مبتلا هستند استثنا می‌باشند، سطح TSH آن‌ها بهتر است زیر محدوده مرجع حفظ شود (معمولاً ۰٫۱ تا ۰٫۵mU / L)

بنابراین بطور خلاصه می توان گفت:

تست های هورمون های تیروییدی تست هایی هستند که عملکرد غدد تیرویید را بررسی می کنند. غده تیرویید هورمون هایی را تولید می کند که نحوه استفاده بدن از انرژی را تنظیم می کنند. غده تیرویید یک غده پروانه ای شکل در جلوی گردن و زیر حنجره است. غده تیرویید از ید غذا برای ساخت هورمون های تیرویید به نام تیروکسین (T4) و تری یدو تیرونین (T3) استفاده می کند. غده تیرویید این هورمون ها را ذخیره می کند و در مواقع نیاز آزاد می نماید. هورمون های تیرویید برای رشد طبیعی مغز مخصوصا در سه سال اول زندگی ضروری هستند. کودکان در سنین بالاتر نیز به هورون های تیروییدی برای رشد و تکامل طبیعی احتیاج دارند و بالغین به این هورمون ها برای تنظیم متابولیسم و استفاده از انرژی وابسته هستند. کاردستورهای بین المللی توصیه می‌کنند که در تمامی نوزادان تازه متولد شده عملکرد تیرویید بررسی گردد تا کم کاری مادرزادی تیرویید سریع تر و پیش از ایجاد صدمات جبران ناپذیر شناسایی شود.
تست های هورمونی تیروییدی شامل موارد زیر هستند:
تیروکسین کل (T4): بیشتر تیروکسین در خون به پروتئینی به نام گلوبولین متصل شونده به تیروکسین متصل است. کمتر از ۱% T4 آزاد است. این تست کل مقدار تیروکسین را اندازه می گیرد، اما در بدن تیروکسین آزاد مسئول عملکرد بافتی این هورمون است.
تیروکسین آزاد (FT4 یا FTI): تیروکسین آزاد را می توان به صورت مستقیم (FT4) اندازه گیری کرد و یا با محاسبه اندکس تیروکسین آزاد (FTI) تخمین زد.
تری یدوتیرونین (T3): بیشتر T3 در خون به گلوبولین متصل شونده به تیروکسین متصل است. کمتر از ۱% T3 به صورت غیر متصل است. تست T3 هورمون آزاد و متصل را اندازه گیری می کند. T3 نقش بیشتری در نحوه استفاده بدن از انرژی ایفا می کند اگرچه مقادیر آن از T4 کمتر است.
علت انجام
-بررسی علت غیر طبیعی بودن هورمون تحریک کننده تیرویید (TSH)
-بررسی بیماران با مشکل تیروییدی در حین درمان
-غربالگری نوزادان تازه متولد شده
روش آمادگی
دارو های خود و آخرین زمان استفاده از آن ها را به آزمایشگاه اطلاع دهید.
در مورد مصرف یا عدم مصرف موقت دارو پیش از آزمایش با پزشک خود مشورت نمایید.
روش انجام تست
این آزمایش با خونگیری از ناحیه بازو انجام می شود.
نتایج
مقدار طبیعی
مقادیر طبیعی در جواب آزمایش در قسمت محدوده طبیعی می آید. با این حال حتی در مورد جوابهای خارج از محدوده ذکر شده، تصمیم طبیعی بودن با پزشک شما است.
مقادیر بالا
بیماری ها ی غده تیرویید مثل گریوز، تیروییدیت یا گواتر
استفاده بیشتر از حد نیاز از داروهای تیروییدی
مواردی که نتایج را تحت تاثیر قرار می دهند
استفاده از داروها همانند: کورتیکو استروئید ها، استروژن، پروژسترون یا دارو های ضد بارداری
دارو های رقیق کننده خون مثل آسپرین، هپارین، کومادین
دارو های ضد صرع
دارو های قلبی مثل آمیو دارون یا پرو پرانولول
لیتیوم
انجام عکس با ماده حاجب
بارداری
سایر آزمایشات مرتبط
اندازه گیری TSH یا هورمون تحریک کننده تیرویید، قابل اعتماد ترین تست برای تشخیص بیماری تیرویید است. در صورت غیر طبیعی بودن TSH، تست هورمون های نیروئیدی باید انجام شود.
آنتی بادی های تیروییدی که بر ضد بافت های تیروییدی ایجاد شده اند. وجود آنتی بادی به علت بیماری خود ایمنی مانند تیروییدیت هاشیموتو یا بیماری گریوز است.
تست گلوبولین متصل شونده به تیروکسین (TBG) که یک پروتئین مهم برای حمل T3 و T4 در خون است. این تست اغلب انجام نمی گیرد.
از آنجا که جواب های مثبت کاذب نیز در نوزادان شایع هستند، بهتر است تست در چند روز بعد در صورت غیر طبیعی بودن تکرار شود.

 

قالب وردپرس